ევროპაში გამოყენებისთვის დაამტკიცეს თვალის ბადურის იმპლანტატი, რომელიც ნაწილობრივ აღადგენს მხედველობას სიბრმავის საკმაოდ გავრცელებული ფორმის მქ ონე ადამიანებში. ეს ამ სახის მოწყობილობის დამტკიცების მსოფლიოში პირველი შემთხვევაა — რომელიც მხედველობის მძიმე დაქვეითების მქონე ადამიანებს კითხვას საშუალებას აძლევს.„ჩვენ გვყავდა პაციენტები, რომლებსაც შეეძლოთ დედოფლის სახის ამოცნობა და სხვები, რომლებმაც მოწყობილობის საშუალებით სიდნეის ოპერის თეატრი დახატეს“, — ამბობს იმპლანტის შემქმნელი კალიფორნიული კომპანია Science Corporation-ის წარმომადგენელი დარიუს შაჰიდა.მოწყობილობას PRIMA იმპლანტი ჰქვია და აღადგენს ცენტრალური მხედველობის ფუნქციონირებას — სწორ ხედვას, რომელიც საჭიროა დეტალების დასანახად და წასაკითხად — გეოგრაფიული ატროფიის მქონე ადამიანებში. გეოგრაფიული ატროფია მსოფლიოში დაახლოებით რვა მილიონ ადამიანს აწუხებს და წარმოადგენს ასაკობრივი მშრალი მაკულური დეგენერაციის პროგრესულ და შეუქცევად ფორმას. ამ დროს, ბადურის ნაწილი, სახელად მაკულა ნელ-ნელა უარესდება, რადგან ბადურის უჯრედები კვდება და აღარ განახლდება.გეოგრაფიული ატროფიის ამჟამად არსებული სამკურნალო საშუალებები უკიდურესად შეზღუდულია. აშშ-ში ორი საინიექციო პრეპარატია დამტკიცებული — ისინი იმ ცილებს ბლოკავენ, რომლებმაც შეიძლება ბადურა დააზიანონ.„PRIMA იმპლანტი შთამბეჭდავი მიღწევაა. გვაქვს FDA-ს მიერ დამტკიცებული ორი პრეპარატი გეოგრაფიული ატროფიის სამკურნალოდ, რომლებიც ანელებს დაავადების პროგრესს, მაგრამ სამწუხაროდ, მხედველობას ვერ აღადგენს“, — ამბობს ფილადელფიის უილსის თვალის ჰოსპიტლის მკვლევარი სანირ გარგი.იმპლანტი დაახლოებით ქინძისთავის ზომისაა და ბადურის ქვეშ თავსდება; გამოიყენება სათვალესთან ერთად, რომელსაც ჩარჩოში კამერა აქვს ჩამონტაჟებული. კამერა სურათებს იღებს და ამუშავებს, შემდეგ კი ახლო-ინფრაწითელი სინათლის გამოყენებით შედეგებს აწვდის იმპლანტის ჩიპებს. ჩვენ ამ ტალღის სიგრძეში ვერ ვხედავთ და შესაბამისად, პროცესი ხელს არ უშლის უკვე არსებულ რაიმე მხედველობას.ამის შემდეგ, ეს ჩიპები ახლო-ინფრაწითელ სინათლეს ელექტრულ პულსებად გარდაქმნის, რათა მოახდინოს ბადურაში არსებული ნეირონების, სახელად ბიპოლარული უჯრედების სტიმულირება, რომლებსაც როგორც წესი, მაკულარული დეგენერაცია არ აზიანებს. ჩვეულებრივ, ბიპოლარული უჯრედები მუშაობენ ჩხირ და კოლბა უჯრედებთან, რომლებიც სინათლეს ელექტრულ სიგნალებად გარდაქმნიან და მათ მაკულის დენეგერაცია აზიანებს. PRIMA სისტემა გვერდს უვლის ჩხირ და კოლბა უჯრედებს ისე, რომ ბიპოლარულ უჯრედებს შეუძლია წარმოქმნას ელექტრული სიგნალები, რომელთა ინტერპრეტირებაც თავუს ტვინს შეუძლია.სათვალე ელექტროენერგიას პირდაპირ სინათლისგან გამოიმუშავებს, მზის პანელების მსგავსად. შედეგად, პაციენტებს არ სჭირდებათ ენერგიის წყაროსთან მიბმა.შარშან ოქტომბერში გამოქვეყნებული პატარა კვლევის თანახმად, PRIMA-მ აღადგინა ცენტრალური მხედველობა და შემთხვევათა დაახლოებით 80 პროცენტში გააუმჯობესა მხედველობის სიმახვილე.„აშშ-ში ნორმალური მხედველობა 20/20-ია, სიბრმავე კი – 20/200. PRIMA-ს გამოყენებით პაციენტებმა დაახლოებით 20/160-ს მიაღწიეს, ამიტომ ისინი უსინათლოდან არასიბრმავეზე გადავიდნენ“, — ამბობს Science Corporation-ის წარმომადგენელი ფრანკ ბროდი.გვერდით ეფექტთა უმეტესობა ქირურგიულ ჩარევასთან იყო დაკავშირებული და ორ თვეში გამოსწორდა. ბროდის განცხადებით, ფიზიკური აღდგენა სწრაფია და ზოგიერთი ადამიანი უკვე ერთი დღის შემდეგ გრძნობს თავს კარგად. იმპლანტის ჩადგმის შემდეგ, პაციენტებს სათვალის გამოყენებაში წვრთნიან.სანირ განგის განცხადებით, ვიდრე ეს ჩარევა ფართო გამოყენებაში დაინერგება, საჭიროა მეტი კვლევა ადამიანების უფრო დიდ ჯგუფზე და გრძელვადიანი უსაფრთხოების მონაცემები. მისივე თქმით, მკვლევრებმა ასევე უნდა გაარკვიონ, ეხმარება თუ არა იმპლანტი მხოლოდ პაციენტთან ან მდგომარეობასთან დაკავშირებული გარკვეული მახასიათებლების მქონე ადამიანებს.ინტერვენციას მიღებული აქვს CE სერტიფიცირების ნიშანი ევროკავშირის სამედიცინო მოწყობილობების რეგულაციის შესაბამისად, რაც ევროკავშირსა და გაერთიანებულ სამეფოში მისი გამოყენების საშუალებას იძლევა. PRIMA-მ Breakthrough Device-ისა და ჰუმანიტარულად გამოსაყენებელი მოწყობილობის აღნიშვნა მიიღო აშშ-ის FDA-სგანაც.შაჰიდას განცხადებით, PRIMA-ს პირველი კომერციული გამოყენება წელს მოხდება გერმანიასა და ბრიტანეთში.„უკვე შევარჩიეთ ადგილები (გერმანიაში), დავატრენინგეთ ქირურგები და მალე პირველ ქირურგიულ პროცედურებს დავიწყებთ. ჩვენი მიზანია ამ ტექნოლოგიის გლობალურად კომერციალიზაცია და რაც შეიძლება მეტი ადამიანის დახმარება“, — ამბობს შაჰიდა.ჯგუფი ასევე სწავლობს იმპლანტის პოტენციურ გამოყენებას თვალის სხვა დაავადებებისთვისაც, როგორიცაა თუნდაც შტარგარდტის დაავადება, რომელიც ძირითადად მაკულას აზიანებს.მომზადებულია New Scientist-ის მიხედვით.წყარო: პირველი არხი

ერთ მშვენიერ დღეს, მეცნიერებამ შეიძლება მოგვცეს ჩვენი სხეულის დაზიანებული და დაავადებული ნაწილების ხელოვნური საშუალებებით ჩანაცვლების გზა — მაგრამ ორგანოებისა და ქსოვილების ლაბორატორიაში გამრავლება ნამდვილად არაა ადვილი საქმე.განსაკუთრებით ასეა სისხლძარღვთა ქსელის შემთხვევაში, რომელიც წვრილი, ძაფის მსგავსი კაპილარების დონეზე მიკროსკოპულია; ამ კაპილარების დიამეტრი 0,005 მილიმეტრია (თმაზე 34-ჯერ წვრილი) და მათში სისხლის უჯრედები მხოლოდ ერთ რიგში გადაადგილდება.მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის (MIT) მკვლევართა ჯგუფი ჟურნალ PNAS-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში დეტალურად აღწერს ლაბორატორიაში სისხლძარღვების ინჟინერიით შექმნის გზას, რომელიც გაცილებით უფრო დიდ სიზუსტეს იძლევა, ვიდრე აქამდე ოდესმე.სისხლძარღვების (და შესაბამისად, სისხლის მიმოქცევის) სწორად ჩამოყალიბება გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა ლაბორატორიაში გაზრდილი ნებისმიერი ორგანოს ან ქსოვილის წარმატებისთვის, რადგან წვრილი კაპილარები ქსოვილში შედიან, აწვდიან ჟანგბადს და საკვებ ნივთიერებებს.ახალი მიდგომა ეფუძნება მაგნიტური ძალების გამოყენებას, რომლებიც ადგილზე ნაზად ჭიმავენ და უკანვე აბრუნებენ სისხლძარღვების უჯრედებს.„ჯანმრთელი ქსოვილი დამოკიდებულია სისხლძარღვთა ორგანიზებულ ქსელებზე, მაგრამ მოწინავე პროტოკოლები არ იძლევა ასეთი ქსელების შექმნის საშუალებას ინჟინერიულ ქსოვილებში. სისხლძარღვების ზრდის ფიზიკური სიგნალებით პროგრამირების შესაძლებლობამ შეიძლება შესაძლებელი გახადოს ინჟინერიით შექმნილი ქსოვილების რეპროდუქცირებადი და მასშტაბირებადი წარმოება, რომელთა იმპლანტაციაც შესაძლებელია ორგანიზმში დამაუძლურებელი დაავადების ან დაზიანების შემდეგ ფუნქციის აღსადგენად“, — ამბობს MIT-ის მექანიკური ინჟინერი რიტუ რამანი.სისტემა ეფუძნება პატარა ჩიპს, რომელიც შეიცავს ლაბორატორიაში გაზრდილ და კოლაგენის გელში შეტივტივებულ ენდოთელიურ უჯრედებს (უჯრედები, რომლითაც დაფარულია სისხლძარღვები); კოლაგენი არის ორგანიზმის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საშენი მასალა ცილა.ჩიპში ასევე მოთავსებულია ციცქნა მაგნიტი, რომელსაც სამ განზომილებაში აკონტროლებენ რამდენიმე გარე მაგნიტით. მას შემდეგ, რაც ჩიპის მაგნიტზე ძალა დაარეგულირეს, მკვლევრებმა განსაზღვრეს როგორ იზრდებოდა ახალი სისხლძარღვები.ეს გახლავთ ადაპტირებული ფორმა იმავე მიდგომისა, რომელიც მკვლევრებმა წარსულში ხელოვნური კუნთებისა და ნერვების შესაქმნელად გამოიყენეს.გარე მაგნიტის მიზიდვის ძალის ცვლილებით, მკვლევრებმა ასევე შეძლეს ახალი ძარღვების სიგრძისა და რაოდენობის კონტროლი. ჯერ კიდევ ადრეული, პროტოტიპული ეტაპია, მაგრამ პირველადი შედეგები იმედის მომცემია.„მთავარი დასკვნა ასეთია: სისხლძარღვის წინ და უკან გაწელვა, როგორც ჩანს, ზრდის ახალი კაპილარების რაოდენობას. მექანიკური ძალები ჩვენს სხეულში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. ეს იმას ნიშნავს, რომ თუ მეტი ან ნაკლები სისხლძარღვის გაზრდა გსურს, ან მოკლესი ან გრძელის, ან გარკვეული მიმართულების — ახლა უკვე ვიცით, როგორ გავაკეთოთ ეს“, — ამბობს რამანი.ტექნიკურად ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას ანგიოგენეზი ეწოდება, მაგრამ მათი ხელოვნურად შექმნის წინა მეთოდებმა საკმარისი კონტროლი არ უზრუნველყო.ამჟამად შესაძლებელია სისხლძარღვების 3D პრინტერით შექმნა ან ინდივიდუალური უჯრედებისგან გაზრდა პეტრის თეფშებზე, რომლებიც საკვები ნივთიერებებითა და სხვა ქიმიური ნივთიერებებითაა ავსებული, მაგრამ მეცნიერები ეძებენ რაღაც ისეთს, რაც უფრო დიდი სიზუსტით მუშაობს.„შეგიძლიათ სცადოთ ქიმიური სიგნალების, მაგალითად, ზრდის ფაქტორების ნიმუშის აღქმა, რათა მიუთითოთ სისხლძარღვების ზრდის ადგილი, თუმცა ამის გაკეთება ზუსტად შეუძლებელია. შესაბამისად, გვჭირდება სხვა ტიპის შაბლონური ნიშნები, რომლებიც დაგვეხმარება ორგანიზებული სისხლძარღვების მქონე ქსოვილების შექმნაში“, — აღნიშნავს რამანი.მკვლევართა ჯგუფმა ასევე შეისწავლა აქ მოქმედი ძირითადი მექანიზმები. ექსპერიმენტები გაიმეორეს გენური ინჟინერიით ისე დამუშავებული უჯრედების გამოყენებითაც, რომლებიც PIEZO1 გენის გარეშე ფუნქციონირება შეეძლოთ.ეს გენი აკონტროლებს „უჯრედის კარიბჭის მცველებს“ — იონური არხები, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან უჯრედში შემავალ და უჯრედიდან გამომავალ ნივთიერებებზე, ამ შემთხვევაში სპეციფიკურ ტიპზე, რომელიც რეაგირებს მექანიკურ წნეხზე. PIEZO1-ის გამორთვისას ნაკლები სისხლძარღვები შეიქმნა, რაც აჩვენებს, რომ იონური არხების გააქტიურება გადამწყვეტია.შემდეგი ნაბიჯია იმის ნახვა, რამდენად კარგად მიედინება სისხლიო ამ ჩიპით შექმნილ არტერიებში, ვენებსა და კაპილარებში და ლაბორატორიაში გაზრდილ ორგანოებსა და ქსოვილებში სისხლის უჯრედების სტრუქტურის გარშემო — პირველ რიგში, კუნთებში.კვლევა ჟურნალ PNAS-ში გამოქვეყნდა.მომზადებულია news.mit.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით.წყარო: პირველი არხი

საქართველოში დედის რძის პირველი ბანკი ამოქმედდა, პროექტი იაშვილის სახელობის ბათუმის დედათა და ბავშვთა ცენტრალურ ჰოსპიტალში გაიხსნა და ამ ეტაპზე მხოლოდ აჭარაში დაბადებული ჩვილებისთვის იქნება ხელმისაწვდომი. ინიციატორების განცხადებით, უახლოეს მომავალში დედის რძის კიდევ ერთი ბანკის გახსნა თბილისში იგეგმება.დონორული რძით მხოლოდ დღენაკლული ახალშობილების კვება იქნება შესაძლებელი. ჩვილებს დედის რძეს სტაციონარში მხოლოდ ექიმის გადაწყვეტილებისა და შესაბამისი სამედიცინო ჩვენების საფუძველზე მიაწვდიან.დედის რძის ბანკი ბათუმში ოფიციალურად 10 ივლისს გაიხსნა. იდეის განხორციელებაზე იაშვილის სახელობის ახალშობილთა ინტენსიური თერაპიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა ნინო სოლომონიამ და იაშვილის ამბულატორიული სამსახურის ხელმძღვანელმა ეკა კანდელაკმა მუშაობა ჯერ კიდევ 2018 წელს დაიწყეს, თუმცა პროექტის განვითარება პანდემიის გამო შეფერხდა.დედის რძის ბანკები მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ჯანდაცვის სისტემის ნაწილია. პირველი ასეთი დაწესებულება 1909 წელს ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში გაიხსნა. დღეს მსოფლიოს მასშტაბით 60-ზე მეტ ქვეყანაში 700-ზე მეტი დედის რძის ბანკი ფუნქციონირებს და მათი რაოდენობა მუდმივად იზრდება.ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO), UNICEF-ისა და სხვა საერთაშორისო სამედიცინო ორგანიზაციების რეკომენდაციებით, იმ შემთხვევაში, როდესაც დედას არ შეუძლია ახალშობილის საკუთარი რძით კვება, უპირატესობა სპეციალურად დამუშავებულ და უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვით შენახულ დონორის რძეს ენიჭება, ვიდრე ხელოვნურ ნარევს.დედის რძის ბანკების ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ მოდელად ბრაზილიის სისტემა სახელდება. ქვეყანაში 230-ზე მეტი ასეთი ბანკი და ასობით რძის შეგროვების პუნქტი მუშაობს. საერთაშორისო ორგანიზაციების შეფასებით, ამ მიდგომამ მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი დღენაკლულ ბავშვებში სიკვდილიანობისა და მძიმე გართულებების შემცირებას.მსოფლიოს ქვეყნების უმეტესობაში დედის რძის დონაცია უანგაროდ ხორციელდება. ევროპაში, კანადაში, ბრაზილიასა და სხვა სახელმწიფოებში ქალები რძეს უსასყიდლოდ აბარებენ, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში მხოლოდ ტრანსპორტირების ან შეგროვებისთვის საჭირო მასალების ხარჯები ანაზღაურდებათ.

ზაფხულში მზის სხივები არ იძლევა D ვიტამინის დონის აღდგენის გარანტიას, განსაკუთრებით ხანდაზმული ასაკის და მუქი კანის მქონე ადამიანებისთვის, – ნიუკასლის უნივერსიტეტის მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგები ScienceAlert-ში გამოქვეყნდა.სპეციალისტებმა 2024 წლის დეკემბრიდან 2025 წლის აგვისტომდე პერიოდში 299 მოხალისის სისხლი გააანალიზეს. მონაცემებმა აჩვენა, რომ 65 წელზე უფროსი ასაკის მონაწილეთა 55%-ზე მეტი და მუქი კანის ტონის მქონე ადამიანების 72%-ზე მეტი არ იღებდა ნორმას. ზამთრიდან ზაფხულზე გადასვლას პრაქტიკულად არანაირი გავლენა არ მოუხდენია მათ მაჩვენებლებზე - D ვიტამინის დონე თბილ სეზონზეც კი არ აღდგენილა.ვიტამინის დაბალი სინთეზი აიხსნება ბიოლოგიით და გეოგრაფიით. ასაკთან ერთად, კანი ნაკლებად რეაგირებს ულტრაიისფერ გამოსხივებაზე. მუქი ფერის კანის მელანინი ბლოკავს UVB სხივებს, ამიტომ მუქი ფერის კანის მქონე ადამიანებს დეფიციტის შესავსებად მზეზე გაცილებით მეტი დრო სჭირდებათ. გარდა ამისა, ექსპერიმენტი ინგლისის ჩრდილოეთ ნაწილში ჩატარდა, სადაც ზაფხულის თვეებშიც კი არასაკმარისი განათებაა.ავტორები ურჩევენ რისკის ქვეშ მყოფ ადამიანებს მხოლოდ მზეზე არ იყვნენ დამოკიდებული. მათი თქმით, მთელი წლის განმავლობაში გამოყენებისთვის დიეტური დანამატების არჩევის შესახებ, ღირს ექიმთან კონსულტაცია. თუმცა, მკვლევრები აფრთხილებენ, რომ D ვიტამინის ჭარბი დოზა შეიძლება ჯანმრთელობისთვის საზიანო იყოს, ამიტომ მნიშვნელოვანია რეკომენდებული დოზის დაცვა.წყარო: snob.ru

მეცნიერებმა შექმნეს ვაქცინის ახალი ტიპი, რომლის ძირითადი კომპონენტი, პირველად ფარმაცევტულ ინდუსტრიაში, მთლიანად ხელოვნური ინტელექტის მიერ დაიგეგმა.მკვლევრების თქმით, ეს მიდგომა ვაქცინების განვითარების ახალ მიმართულებას ქმნის, რომელიც ებრძვის არსებულ ვირუსებს და უზრუნველყოფს უფრო ფართო დაცვას მომავალი პანდემიებისგან.AI-მ გააანალიზა სხვადასხვა კორონავირუსის გენეტიკური მონაცემები და შექმნა ე.წ. „სუპერ-ანტიგენი“ კომპონენტი, რომელიც შეიძლება იმუნურ სისტემას დაეხმაროს ვირუსების მთელი ოჯახების ამოცნობაში, მათ შორის იმ ვარიანტების, რომლებიც მომავალში შეიძლება წარმოიქმნას.პირველი კლინიკური ცდები ჩატარდა მცირე ჯგუფზე და უსაფრთხოების შეფასებაზე იყო ფოკუსირებული. პარალელურად მიმდინარეობს დამატებითი კვლევები იმუნური პასუხის უფრო დეტალურად შესაფასებლად.კვლევა ჩატარდა NIHR-ის (დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და ზრუნვის კვლევების ეროვნული ინსტიტუტი) საუთჰემპტონის კლინიკური კვლევების ცენტრსა და კემბრიჯის კლინიკური კვლევების ცენტრში.კემბრიჯის კლინიკური კვლევების ცენტრის საიტზე (cambridgecrf.nihr.ac.uk) განთავსებული ინფორმაციის თანახმად, კლინიკურ კვლევაში მონაწილეობდა 39 ჯანმრთელი მოხალისე. მათ გამოსცადეს ვაქცინა, რომელიც შექმნილია სხვადასხვა სახის კორონავირუსისგან დასაცავად. ამ ჯგუფში შედის ბუნებაში გავრცელებული მრავალი კორონავირუსი, მათ შორის SARS-CoV-2, რომელმაც COVID-19-ის პანდემია გამოიწვია.კვლევამ აჩვენა, რომ ვაქცინამ მოხალისეებში იმუნური პასუხი გამოიწვია არა მხოლოდ SARS-CoV-2-ისა და SARS-ის, არამედ მათთან მონათესავე  კორონავირუსების მიმართაც, რომელიც ღამურებშია გავრცელებული. მეცნიერების შეფასებით, ასეთმა ვირუსებმა მომავალში შესაძლოა ცხოველებიდან ადამიანებზე გადასვლის უნარი შეიძინონ და ახალი პანდემიების მიზეზად იქცნენ.ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ადამიანებზე გამოსცადეს ვაქცინა, რომლის აქტიური კომპონენტი მთლიანად კომპიუტერული მოდელირების და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით შეიქმნა. კვლევის შედეგები სამეცნიერო ჟურნალ Journal of Infection-ში გამოქვეყნდა.Jandacva.Ge

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა გაფართოვდა - ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის შემდგომ განვითარებული მძიმე გართულების, GVHD რეაქციის, სამკურნალოდ სახელმწიფო ძვირად ღირებულ მედიკამენტს „ჯაკავს“ დააფინანსებს.საქართველოს მოქალაქეებს ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის ოპერაცია უფინანსდებათ როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. თუმცა, გადანერგვის შემდეგ, პაციენტთა ნაწილს უვითარდება რეაქცია GVHD - „ტრანსპლანტატი მასპინძლის წინააღმდეგ“. ეს არის მდგომარეობა, როდესაც გადანერგილი დონორის უჯრედები პაციენტის ორგანიზმს ებრძვიან. ასეთ შემთხვევებში სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს თანამედროვე და მაღალტექნოლოგიურ მედიკამენტურ მკურნალობას. საერთაშორისო კლინიკური რეკომენდაციების მიხედვით, აღნიშნული გართულების მართვის ერთ-ერთ საუკეთესო სამკურნალო საშუალებად აღიარებულია მედიკამენტი „ჯაკავი“ („რუქსოლიტინიბი“), რომელიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ პაციენტებისთვის, რომელთა დაავადება სტანდარტულ ჰორმონალურ თერაპიას აღარ ექვემდებარება. შედეგად, სახელმწიფომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ პრეპარატი „ჯაკავი“ GVHD რეაქციის მქონე ყველა პაციენტს სრულად დაუფინანსდეს.მნიშვნელოვანი სიახლეა ისიც, რომ სახელმწიფოს მიერ შესყიდული მედიკამენტი „ჯაკავი“ უკვე ხელმისაწვდომია ყველა ონკოჰემატოლოგიური დიაგნოზის მქონე ბენეფიციარისთვის, მათ შორის, 18 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის. აღნიშნული ცვლილებები კიდევ უფრო გაზრდის მაღალი ხარისხის მკურნალობაზე ხელმისაწვდომობას და პაციენტთა ოჯახების ფინანსურ ტვირთს საგრძნობლად შეამსუბუქებს.

თუ ყველაფერი შეფერხებების გარეშე განვითარდა უსადენო "პეისმეიკერის" (კარდიოსტიმულატორი) კლინიკურ კვლევებს ადამიანებში, სავარაუდოდ, 3-4 წელში დავიწყებთ, - ამის შესახებ სტარტაპი Cardiostim-ის დამფუძნებელმა გიორგი ქარაბაკმა "ბიზნესპარტნიორს" განუცხადა.მისივე ინფორმაციით, ჯერჯერობით უცნობია ახალი მოწყობილობა თავდაპირველად ქართულ ბაზარზე გამოჩნდება, თუ უცხოურ ბაზრებზე."ჩვენი მიზანი ინოვაციური, უსადენო "პეისმეიკერის" (კარდიოსტიმულატორი) შექმნაა. ვვითარდებით და წინ მივიწევთ. უკვე ცხოველებშიც ჩავატარეთ ცდები, თუმცა ცდები, რომ გავაგრძელოთ უსაფრთხოების ფაზები უნდა გავიაროთ, რათა საბოლოოდ მოწყობილობამ პაციენტს ზიანი არ მიაყენოს. ჩვენ მრჩევლები გვყავს აშშ-ში, რომლებიც გვეხმარებიან ამ ეტაპების გავლაში.  იმის შემდეგ, რაც მოწყობილობის უსაფრთხოება დამტკიცდება, შემდეგ უშუალოდ მოწყობილობის დეტალები და მასალები შემოწმდება. აღნიშნულის შემდეგ კი გვექნება შესაძლებლობა კლინიკური კვლევები ადამიანებში დავიწყოთ", - აცხადებს გიორგი ქარაბაკი.რაც შეეხება ინვესტიციებს, თავდაპირველად სტარტაპმა საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს (GITA) 150 000 ლარიანი გრანტი მიიღო, თუმცა შემდგომში დაფინანსების მოცულობა გაიზარდა. კომპანიის განვითარებაში მონაწილეობა ამერიკელმა მრჩევლებმაც მიიღეს და სტარტაპში ინვესტიცია განახორციელეს, რომლის მოცულობაც ამ ეტაპზე დაახლოებით ნახევარ მილიონ აშშ დოლარს შეადგენს.ცნობისთვის, ახალი ტიპის "პეისმეიკერი" გულის ღრუში განთავსდება და მისი მთავარი ფუნქცია იქნება გულის რიტმის კონტროლი. კერძოდ, საჭირო დროს ელექტრული იმპულსების მიწოდებით გულისცემის რეგულირება. გიორგი ქარაბაკის ინფორმაციით, დღეს არსებულმა "პეისმეიკერმა" შესაძლებელია ადამიანის ორგანიზმში სხვადასხვა გართულება გამოიწვიოს, გარდა ამისა, მას დაახლოებით, 8-10 წელში ქირურგიული ჩარევით შეცვლა სჭირდება, ხოლო ახალი "პეისმეიკერის" შემთხვევაში აღნიშნული პრობლემები აღმოიფხვრება.  

ონკოლოგიური დაავადებების დიაგნოზი ტრადიციულად უფროსი ასაკის ადამიანებთან ასოცირდება. თუმცა, ბოლო პერიოდში მსოფლიოს მასშტაბით ექიმები სულ უფრო ხშირად აწყდებიან ახალგაზრდა ასაკში იმ ტიპის სიმსივნეების განვითარებას, რომლებიც ადრე შუა ხნის მიღწევამდე იშვიათობად ითვლებოდა.ახალი კვლევის მიხედვით, ამ ცვლილების ერთ-ერთი მიზეზი შესაძლოა იყოს ის, რომ ახალგაზრდა თაობები ბიოლოგიურ დონეზე უფრო სწრაფად ბერდებიან, ვიდრე წინა თაობის წარმომადგენლები. ჟურნალში “Nature Medicine” გამოქვეყნებულმა ნაშრომმა აჩვენა, რომ ბიოლოგიური დაბერების ტემპის მატება პირდაპირ კავშირშია ადრეულ ასაკში სიმსივნეების, განსაკუთრებით კი ფილტვის, საჭმლის მომნელებელი სისტემისა და საშვილოსნოს კიბოს განვითარების მაღალ რისკთან.ექსპერტების განმარტებით, სამეცნიერო წრეებს ჯერ კიდევ არ აქვთ საბოლოო პასუხი იმის შესახებ, თუ რა იწვევს ახალგაზრდებში ონკოლოგიური პათოლოგიების მატებას. თუმცა, მსგავსი კვლევები აჩვენებს, რომ პროცესზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ცალკეულ უჯრედებში მიმდინარე იზოლირებული ცვლილებები, არამედ მთელ ორგანიზმში მიმდინარე საერთო სისტემური ძვრები.ადამიანის ორგანიზმში დაბერების პროცესები სხვადასხვა ტემპით მიმდინარეობს. ქრონოლოგიური ასაკი ასახავს დაბადებიდან გასული წლების რაოდენობას, ხოლო ბიოლოგიური ასაკი აჩვენებს სხეულის ქსოვილებისა და ორგანოების რეალურ მდგომარეობას, რაც სპეციფიკური ბიოლოგიური მარკერების (ორგანიზმის ცვეთისა და დაზიანების მაჩვენებლების) მიხედვით ფასდება.კვლევამ ყურადღება გაამახვილა ამ ორ მაჩვენებელს შორის არსებულ სხვაობაზე. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ რაც უფრო დიდია აცდენა ბიოლოგიურ და ქრონოლოგიურ ასაკს შორის (ანუ რაც უფრო უსწრებს ბიოლოგიური ასაკი რეალურს), მით უფრო მაღალია ადრეულ ასაკში კიბოს განვითარების რისკი.უფრო გვიანდელ პერიოდში დაბადებულ ადამიანებში ბიოლოგიური დაბერების მაჩვენებლები უფრო მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე მათივე ასაკის მქონე უფროსი თაობის წარმომადგენლებში. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, დღევანდელი 30 წლის ადამიანის ორგანიზმი ბიოლოგიურად შესაძლოა უფრო ხანდაზმულად გამოიყურებოდეს, ვიდრე წინა თაობის 30 წლის ადამიანის ორგანიზმი.ბიოლოგიური დაბერების აჩქარება ასოცირებული იყო ადრეული სოლიდური (მყარი სტრუქტურის მქონე) სიმსივნეების განვითარების 8 პროცენტით მაღალ რისკთან. კერძოდ, იმუნური სისტემის დაბერების აჩქარება დაკავშირებული აღმოჩნდა ფილტვის კიბოს მატებასთან, ხოლო ცხიმოვანი ქსოვილის ბიოლოგიური დაბერება კოლორექტული (მსხვილი ნაწლავის) კიბოს რისკს გაზრდის მაჩვენებელია. რისკების ადრეულ ეტაპზე იდენტიფიცირება მეცნიერებს საშუალებას მისცემს, შეიმუშაონ პრევენციისა და ადრეული დიაგნოსტიკის პერსონალიზებული სტრატეგიები.კავშირის დასადგენად მეცნიერებმა გააანალიზეს დიდი ბრიტანეთის 154000-ზე მეტი და აშშ-ის დაახლოებით 10000 ზრდასრული ადამიანის ჯანმრთელობის მონაცემები. მკვლევრებმა შეაფასეს როგორც სისტემური დაბერება (მთელი ორგანიზმის მასშტაბით), ისე კონკრეტული ორგანოებისა და ქსოვილების მდგომარეობა.მონაცემების შედარებისას გამოიკვეთა შემდეგი კანონზომიერებები:დიდი ბრიტანეთის ბაზაში, 1965 წლიდან 1974 წლამდე დაბადებულ პირებს ბიოლოგიური დაბერების უფრო მაღალი დონე აღენიშნებოდათ, ვიდრე 1950 წლიდან 1954 წლამდე დაბადებულებს, როდესაც მათი შედარება ერთსა და იმავე ქრონოლოგიურ ასაკში მოხდა.აშშ-ის მონაცემებში, 1990 წლიდან 1999 წლამდე დაბადებულ ადამიანებში ბიოლოგიური დაბერების მაჩვენებლები უფრო მაღალი იყო, ვიდრე 1965 წლიდან 1969 წლამდე დაბადებულთა ჯგუფში, ასევე ანალოგიურ რეალურ ასაკში შედარებისას.მეცნიერები განმარტავენ, რომ ბიოლოგიური დაბერების აჩქარება არ არის ერთადერთი ფაქტორი, რომელიც ახალგაზრდებში კიბოს შემთხვევების მატებას განაპირობებს. თუმცა, ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური ნიშანი, რომელიც აქამდე იქნა აღმოჩენილი. მომავალი კვლევები მიემართება იმის შესწავლას, თუ როგორ ტოვებს თანამედროვე კვების რაციონი, გარემო ფაქტორები, სტრესი, ძილის რეჟიმი და სოციალური ცვლილებები ორგანიზმში იმ ბიოლოგიურ კვალს, რომელიც დაბერების პროცესს აჩქარებს.gowell.geწყარო: Nature Medicine

ევროპის სანაპიროებზე იზრდება ვიბრიოს ბაქტერიების გავრცელების რისკი, რასაც მეცნიერები ზღვის წყლის დათბობასა და კლიმატის ცვლილებას უკავშირებენ. თემაზე სტატიას „ევრონიუსი“ აქვეყნებს და წერს, რომ ბაქტერიას ხშირად „ხორცისმჭამელს“ უწოდებენ, თუმცა ეს უფრო მედიის მიერ გამოყენებული ტერმინია. ვიბრიო ზღვის წყალში და ნახევრად მარილიან წყლებში ცხოვრობს, განსაკუთრებით მდინარისა და ზღვის შესართავებთან.ზოგი სახეობა ადამიანისთვის უვნებელია, მაგრამ რამდენიმე სახეობამ შეიძლება კუჭ-ნაწლავის და ჭრილობის ინფექცია გამოიწვიოს, მძიმე შემთხვევებში სისხლის ინფექციაც (სეფსისი) არ არის გამორიცხული. ევროპაში განსაკუთრებით გავრცელებულია ბაქტერიის ისეთი სახეობები, როგორიცაა Vibrio vulnificus, Vibrio parahaemolyticus და Vibrio cholerae.არსებობს ამ ბაქტერიით დაინფიცირების ორი ძირითადი გზაა: უმი ან არასაკმარისად დამუშავებული ზღვის პროდუქტების მიღება და ღია ჭრილობის მქონე ადამიანის კონტაქტი ინფიცირებულ წყალთან. რაც შეეხება მძიმე შემთხვევებს, ინფექციამ შეიძლება გამოიწვიოს ქსოვილების სწრაფი დაზიანება, სეფსისი, უკიდურეს შემთხვევებში კიდურის ამპუტაციის აუცილებლობაც კი.ევროპის დაავადებათა პრევენციის ცენტრის განცხადებით, ყველაზე მაღალი საფრთხე ზაფხულში, განსაკუთრებით სიცხის ტალღების დროსაა თბილ და არაღრმა სანაპირო წყლებში;„ევრონიუსის“ ცნობით, ესპანეთში უკვე იყო შემთხვევები, როდესაც სანაპიროების ნაწილი  ჯანმრთელობის რისკების გამო დროებით დაიხურა.თუმცა, სტატიაში არაა საუბარი იმაზე, რომ ევროპის პლაჟები მასობრივად საშიში გახდა. სპეციალისტების მთავარი გზავნილია, რომ ზღვის დათბობის გამო ვიბრიოს გავრცელების არეალი ფართოვდება და მოსახლეობა ფრთხილად უნდა იყოს. 

2026 წლის 22 ივნისის მდგომარეობით, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას დადასტურებული შემთხვევების რაოდენობამ 1,003-ს მიაღწია, ხოლო გარდაცვლილთა რაოდენობა 254-მდე გაიზარდა. როგორც Reuters-ი წერს, მაჩვენებელი მხოლოდ ერთ დღეში მნიშვნელოვნადაა გაზრდილი — 20 ივნისს დაფიქსირებული იყო 956 შემთხვევა და 247 გარდაცვალება.მიმდინარე აფეთქება გამოწვეულია ებოლას შედარებით იშვიათი შტამით — ბუნდიბუგიოთი. ჯანდაცვის ექსპერტები შიშობენ, რომ რეალური მასშტაბი შესაძლოა ოფიციალურ მონაცემებზე უფრო დიდი იყოს, რადგან კონტაქტების სრულფასოვანი მოძიება და მონიტორინგი ჯერ კიდევ ვერ ხერხდება.დამატებითი შეშფოთების მიზეზია ის, რომ დაავადება ვრცელდება მედპერსონალში - ინფიცირებულია სულ მცირე 78 ექიმი, ექთანი და ჯანდაცვის სხვა წარმომადგენელი, მათგან 18 გარდაიცვალა. ეპიდემიის კონტროლს აფერხებს კონფლიქტები და მოსახლეობის იძულებითი გადაადგილება. ლტოლვილთა ბანაკებში ფიქსირდება სიკვდილიანობის ზრდა, რაც შესაძლოა უფრო ფართო გავრცელებაზე მიუთითებდეს.შექმნილ ვითარებაში ძლიერდება საერთაშორისო რეაგირება: აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრმა დოლარი გამოყო და რეგიონში დამატებითი სპეციალისტები გაგზავნა.jandacva.ge

აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციაში (FDA) აცხადებენ, რომ ბიოტექნოლოგიური კომპანია Moderna-ს მიერ წარმოდგენილი მონაცემები შესაძლოა ადასტურებდეს მისი ახალი გრიპის ვაქცინის, mFlusiva-ს, ეფექტიანობას 65 წლის და უფროსი ასაკის ადამიანებში. ამ შეფასების გამოქვეყნების შემდეგ კომპანიის აქციები დაახლოებით 6%-ით გაიზარდა. ინფორმაციას Reuters-ი ავრცელებს.მისივე ცნობით, FDA-ის დამოუკიდებელ მრჩეველთა კომიტეტი 18 ივნისს განიხილავს, აღემატება თუ არა ვაქცინის სარგებელი მის შესაძლო რისკებს 50 წლის და უფროსი ასაკის მოზრდილებში.Moderna ცდილობს, რომ მისმა პრეპარატმა 50–64 წლის ასაკის ადამიანებისთვის სრული რეგულატორული დამტკიცება მიიღოს. 65 წლის და უფროსი ასაკის ადამიანებისთვის კი შესაძლოა, პრეპარატი დაჩქარებული წესით დამტკიცდეს.თუ ვაქცინა დამტკიცდება, mFlusiva გახდება mRNA-ტექნოლოგიაზე დაფუძნებული პირველი სეზონური გრიპის ვაქცინა აშშ-ში. საბოლოო გადაწყვეტილება 5 აგვისტომდე უნდა გახდეს ცნობილი.FDA-ის ექსპერტებმა აღნიშნეს, რომ კვლევას გარკვეული შეზღუდვები აქვს, კერძოდ, ვაქცინა მხოლოდ ერთი სეზონის განმავლობაში იქნა შესწავლილი; ამასთან, კვლევებში არ მონაწილეობდნენ იმუნოდეფიციტური პაციენტები და სუსტი ჯანმრთელობის მქონე ხანდაზმულები, ამიტომ ბოლომდე ცნობილი არ არის, რამდენად ეფექტური იქნება ვაქცინა ამ მაღალი რისკის ჯგუფებში.

ზაფხულის სეზონთან ერთად აქტუალური ხდება ბავშვთა ჯანმრთელობის საკითხები - სეზონური ვირუსები, მზისგან დაცვა, ვაქცინაცია, ჯანსაღი ცხოვრების წესი... ამ თემებზე იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორს ივანე ჩხაიძეს ვესაუბრეთ.- რამდენიმე კვირის წინ საქართველოში დენგეს ვირუსის შემთხვევა დაფიქსირდა. არსებობს ვირუსის შიდა გავრცელების საფრთხე?- საქართველოში დენგეს ვირუსის პირველი შემთხვევა 2016 წელს დაფიქსირდა. მას შემდეგ დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრი ყოველწლიურად რამდენიმე შემთხვევას აღრიცხავს. როგორც წესი, წლის განმავლობაში 6-7 შემთხვევა ფიქსირდება, თუმცა ყველაზე მნიშვნელოვანი გარემოება ის არის, რომ არც ერთი მათგანი არ ყოფილა ადგილობრივი ანუ შიდა გავრცელების შემთხვევა.ეს ნიშნავს, რომ ინფიცირებული პირები საქართველოში იმ ქვეყნებიდან შემოვიდნენ, სადაც დენგე ენდე­მურად არის გავრცელებული. ასეთ ქვეყნებს შორისაა ბრაზილია, მექსიკა, არგენტინა, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ აზიის არაერთი სახელმწიფო. ამიტომ საქართველოში დენგეს მასობრივი გავრცელების ან ეპიდაფეთქების რისკი ძალიან დაბალია. 2025 წლის მონაცემებით, ევროკავშირის ქვეყნებში სულ 35 შემთხვევა დაფიქსირდა, მათგან 29 - საფრანგეთში.ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის შეფასებით, დღეს დენგეს ვირუსის გავრცელების რისკის ქვეშ მსოფლიოს მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი დგას. მიუხედავად ამისა, ვირუსი კვლავ ენდემური ხასიათის დაავადებად რჩება. მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ ადამიანი დენგეს ვირუსს პირდაპირ სხვა ადამიანს არ გადასცემს. ინფექციის ძირითადი გადამტანი კოღოა. თავდაპირველად ადამიანი ინფიცირდება, შემდეგ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მის სისხლში ვირუსის კონცენტრაცია იზრდება­ და თუ ამ დროს მას კოღო უკბენს, ვირუსი კოღოს ორგანიზმში ხვდება. დაახლოებით 10-12 დღის შემდეგ ვირუსი კოღოს სანერწყვე ჯირკვლებში აღწევს და ამის შემდეგ კოღოს ერთი ნაკბენიც საკმარისია სხვა ადამიანის დასაინფიცირებლად. ამ არაპირდაპირი გადაცემის მექანიზმის გამო დენგე საქართველოსთვის ვერ იქნება ისეთი საფრთხე, როგორიც ყოველწლიური გრიპი ან კორონავირუსია. თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ ადგილობრივი გავრცელების თეორიული შესაძლებლობა მაინც არსებობს.განსაკუთრებით ყურადღებით უნდა ვიყოთ ივნისიდან სექტემბრამდე პერიოდში, როდესაც კოღოების აქტივობა მაქსიმალურია. განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო 5 წლამდე ასაკის ბავშვებთან, რადგან ამ ასაკში დაავადების გართულების რისკი უფრო მაღალია. რეკომენდებულია გრძელსახელოიანი ტანსაცმლის ტარება, შარვლის, კოღოს საწინააღმდეგო ბადეების დამონტაჟება და რეპელენტების გამოყენება.- როგორ უნდა ამოვიცნოთ დენგეს ვირუსი? რა სიმპტომები ახასიათებს მას?- დაავადების პირველ დღეებში დენგეს ვირუსის სხვა ვირუსული ინფექციებისგან გარჩევა საკმაოდ რთულია. ის იწყება მაღალი ტემპერატურით, თავისა თუ სახსრების ტკივილით, საერთო სისუსტით. თუმცა არსებობს ორი სიმპტომი, რომლებიც დენგესთვის განსაკუთრებით დამახასიათებელია: პირველი არის თვალების უკან არსებული ძლიერი ტკივილი, მეორე, ინტენსიური ძვლების ტკივილია, ამიტომ დენგეს ხშირად "ძვლების მტეხ ცხელებასაც" უწოდებენ. ბევრ შემთხვევაში დაავადება მსუბუქად მიმდინარეობს, რის გამოც პაციენტს შესაძლოა ეჭვიც კი არ გაუჩნდეს დენგეზე. მიუხედავად ამისა, გარკვეულ შემთხვევებში დენგე სიცოცხლისთვის საშიშ ფორმას იღებს. შეიძლება განვითარდეს ჰემორაგიული შოკი, მრავალორგანული უკმარისობა და სხვა მძიმე გართულებები, რომლებიც ლეტალური შედეგის მიზეზი ხდება. საბედნიეროდ, დროული დიაგნოსტიკითა და ადეკვატური მკურნალობით დენგეს ვირუსით გამოწვეული სიკვდილიანობა ძალიან დაბალია.- რა ვირუსები ცირკუ­ლირებს ზაფხულში და რა რეკომენდაციები გაქვთ?- ზაფხულის სეზონი, როგორც წესი, რომელიმე კონკრეტული ვირუსის განსაკუთრებულ მატებას არ უკავშირდება. ამ პერიოდში სტაბილურად ფიქსირდება რინოვირუსისა და ადენოვირუსის შემთხვევები. მნიშვნელოვანია, რომ კალენდარული წლის მე-20 კვირის შემდეგ საქართველოში პრაქტიკულად აღარ ცირკულირებს გრიპის ვირუსი. კორონავირუსის შემთხვევები მხოლოდ ეპიზოდურად გვხვდება... ზაფხულის პერიოდში განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს სითხის საკმარისი რაოდენობით მიღებას, რადგან ერთ-ერთი მთავარი საფრთხე ორგანიზმის გაუწყლოებაა. მნიშვნელოვანია მზის ულტრაიისფერი სხივებისგან დაცვაც. ბავშვობაში მიღებული კანის დამწვრობა მომავალში უფრო მძიმე კანის დაავადებების განვითარების რისკს ზრდის. ამიტომ მშობლებს ვურჩევთ, რომ ბავშვები დილის 11-დან საღამოს 5 საათამდე პერიოდში მზის პირდაპირ ზემოქმედებას მოარიდონ. აუცილებელია მზისგან დამცავი კრემის გამოყენება, რომლის დაცვის ინდექსი (SPF) მინიმუმ 30, სასურველია კი 50 და მეტი იყოს. მზისგან დამცავი საშუალება მხოლოდ ერთხელ არ უნდა წავისვათ. განსაკუთრებით აუზზე ან ზღვის სანაპიროზე საჭიროა მისი განახლება ყოველ რამდენიმე საათში. მნიშვნელოვანია ქუდისა და მზის სათვალის გამოყენებაც.- შეიცვალა თუ არა ბოლო წლებში მშობ­ლების დამოკიდებულება კლინიკებში დროული მომართვიანობის მხრივ?- ბოლო წლებში სამედიცინო დახმარებისთვის დროული მიმართვის კულტურა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. შემთხვევები, როდესაც დაგვიანებული მიმართვის გამო მძიმე ან ფატალურ შედეგებს ვიღებდით, პროგრესულად მცირდება. მოსახლეობის ინფორმირებულობის დონე აშკარად გაიზარდა, რაც ექიმებისთვისაც მნიშვნელოვანი კომფორტია. განათლებული და ფრთხილი მშობელი ამცირებს ბავშვებში გართულებების განვითარების რისკს. თუმცა ერთ სერიოზულ პრობლემას კვლავ ვაწყდებით - შემცირებულია მოსახლეობის მზაობა პრევენციული ღონისძიებების, განსაკუთრებით კი ვაქცინაციის მიმართ. თუ 2019 წელს საქართველო ევროპაში ვაქცინაციის ერთ-ერთი საუკეთესო მაჩვენებლის მქონე ქვეყანა იყო, დღეს საგანგაშო მდგომარეობაში ვართ. ქვეყანაში ათიათასობით ბავშვია, რომელთაც წითელას, წითურას და ყბაყურას საწინააღმდეგო ვაქცინა არა აქვს გაკეთებული, ხოლო ათასობით ბავშვს სხვა აუცილებელი აცრებიც აქვს გამოტოვებული. თუ უახლოეს პერიოდში ინფორმირების კამპანიები არ გაძლიერდა, არსებო­ბს წითელას აფეთქების რისკი. წითელა კვლავ ერთ-ერთი ყველაზე საშიში ინფექციური დაავადებაა, რომელსაც ლეტალური შედეგები შეიძლება მოჰყვეს.- რა არის დღეს ბავშვთა ჯანმრთელობის მთავარი გამოწვევები საქართველოში?- საბედნიეროდ, საქართველო აღარ მიეკუთვნება იმ ქვეყნების კატეგორიას, სადაც ბავშვთა სიკვდილიანობის მთავარი მიზეზი ინფექციური დაავადებებია. თუ 1990 წელს საქართველოში ფილტვების ანთებით 1200-ზე მეტი ბავშვი გარდაიცვალა, 2023 წელს ეს მაჩვენებელი 36-მდე შემცირდა. ასევე, თუ 1990 წელს დიარეით გარდაცვალების შემთხვევები დაახლოებით 200 იყო, 2023 წელს მხოლოდ სამი ბავშვი გარდაიცვალა. ეს ნიშნავს, რომ მე-20 საუკუნის ბოლოს ინფექციური დაავადებები მართლაც სერიოზული პრობლემა იყო, თუმცა დღეს ვითარება მნიშვნელოვნად შეცვლილია. ამჟამად ბავშვთა სიკვდილიანობისა და მძიმე გართულებების ძირითადი მიზეზები უფრო ახალშობილთა ასაკთან დაკავშირებული პათოლოგიებია. სწორედ ამ მიმართულებით არის საჭირო განსაკუთრებული ყურადღება და რესურსების მობილიზება.- როგორ შეაფასებთ ბავშვებისა და მოზარდების ცხოვრების წესს საქართველოში?- სამწუხაროდ, ცხოვრების წესი ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაუარესდა. როდესაც ჯანსაღ ცხოვრებაზე ვსაუბრობთ, პირველ რიგში ვგულისხმობთ სწორ კვებასა და ფიზიკურ აქტივობას. ბავშვებსა და მოზარდებში გაზრდილია ჭარბი წონისა და სიმსუქნის მაჩვენებელი, ინტენსიური ფიზიკური აქტივობა კი მკვეთრად შემცირებულია. ამერიკის პედიატრიის აკადემიის რეკომენდაციით, ასაკის შესაბამისად ბავშვს ყოველდღიურად მინიმუმ 30 წუთიდან ერთ საათამდე ინტენსიური ფიზიკური აქტივობა სჭირდება. ტექნოლოგიურმა პროგრესმა, რომელიც მრავალ სფეროში დადებით ცვლილებებს იწვევს, ფიზიკური აქტივობის შემცირებასაც შეუწყო ხელი, ეს კი გავლენას ახდენს არა მხოლოდ სხეულის წონაზე, არამედ ზოგად ჯანმრთელობაზე. ელექტრომოწყობილობების ხანგრძლივი გამოყენება უარყოფითად მოქმედებს მხედველობაზეც.ბოლო დროს კიდევ ერთი სერიოზული პრობლემა გამოიკვეთა - მოზარდებში ელექტრონული სიგარეტების, გახურებადი თამბაქოსა და ნიკოტინის შემცველი ბალიშების მოხმარება, რაც კონტროლს არ ექვემდებარება. ოჯახებისთვისაც ძალიან რთულად შესამჩნევია, იყენებს თუ არა ახალგაზრდა ამ საშუალებებს. მათ არა აქვთ სუნი და არ ტოვებენ კვალს.ქვეყნისთვის ერთ-ერთ რისკს წარმოადგენს თამბაქოს ალტერნატიული საშუალებების გამოყენება, არადა, ისინი არ განეკუთვნებიან უსაფრთხო კატეგორიებს. ნიკოტინი ძალიან ძლიერი ზემოქმედების შხამია, ნიკოტინის შემცველი ბალიშები შეიძლება არ იწვევს პირდაპირ ონკოლოგიურ დაავადებებს, მაგრამ იწვევს სერიოზულ ზემოქმედებას ბავშვის თავის ტვინზე, ეს კი ნიშნავს იმას, რომ მახსოვრობა, კონცენტრაციისა და დასწავლის უნარი შემცირებულია. თავის ტვინი 25 წლამდე ვითარდება. 3-4 თვის განმავლობაში ნიკოტინის მიღებით ბავშვის კოგნიტური უნარები იქნება მკვეთრად ნაკლები იმ თანატოლთან შედარებით, რომელიც არ მოიხმარს ნიკოტინს.წყარო: კვირის პალიტრა