დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მქონე ბავშვებისთვის სარეაბილიტაციო ცენტრი აშენდება, - ამის შესახებ დედაქალაქის მერმა კახა კალაძემ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის სხდომაზე განაცხადა.როგორც მან აღნიშნა, სარეაბილიტაციო ცენტრის შესაქმნელად, მუნიციპალიტეტი გლდანის რაიონში მდებარე 1 657 კვადრატული მეტრის მიწის ნაკვეთს გადასცემს ორგანიზაციას „ერთად ვებრძოლოთ დიუშენის კუნთოვან დისტროფიას“.„დედაქალაქში დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მქონე ბავშვებისთვის თანამედროვე სარეაბილიტაციო ცენტრი შეიქმნება. ცენტრალურმა ხელისუფლებამ, პრემიერ-მინისტრის ხელმძღვანელობით, მთელი რიგი გადაწყვეტილებები მიიღო. ამ პროცესში თბილისის მერიაც აქტიურად მონაწილეობს. დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მქონე ბავშვების მშობლებთან არაერთი შეხვედრა გავმართეთ და არსებული საჭიროებები დეტალურად განვიხილეთ. სწორედ ამიტომ, მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ სარეაბილიტაციო ცენტრის შესაქმნელად, გლდანის რაიონში 1 657 კვადრატული მეტრის მიწის ნაკვეთი გადავცეთ ორგანიზაციას „ერთად ვებრძოლოთ დიუშენის კუნთოვან დისტროფიას“, - აღნიშნა კახა კალაძემ.მისივე თქმით, დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მქონე ბავშვებისთვის მნიშვნელოვანია როგორც რეგულარული სამედიცინო-სარეაბილიტაციო ზრუნვა, ისე საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აქტიური ჩართულობა.„ეს იქნება სივრცე, სადაც დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მქონე ბავშვები შეძლებენ კომპლექსური სარეაბილიტაციო და საგანმანათლებლო მომსახურების მიღებას, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს მათ სოციალიზაციასა და განვითარებას. დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია იშვიათი გენეტიკური დაავადებაა, რომელიც კუნთების პროგრესირებად სისუსტეს იწვევს. ამ დაავადებასთან გამკლავება ყოველდღიურ, უწყვეტ ძალისხმევას მოითხოვს როგორც ბავშვების, ისე მათი ოჯახების მხრიდან. სწორედ ამიტომ, მათთვის მნიშვნელოვანია როგორც რეგულარული სამედიცინო-სარეაბილიტაციო ზრუნვა, ისე საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აქტიური ჩართულობა“, - განაცხადა დედაქალაქის მერმა.

ძალიან ცხელმა ჩაიმ და ყავამ შესაძლოა მნიშვნელოვნად გაზარდოს საყლაპავის ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომის განვითარების რისკი, – ამ დასკვნამდე მივიდნენ ოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერები დიდი ბრიტანეთის თითქმის 980 000 მოქალაქის მონაცემების ანალიზის შემდეგ. შედეგები გამოქვეყნდა International Journal of Cancer–ში.მკვლევრები მონაწილეებს დაახლოებით 14 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ და იწერდნენ, თუ რამდენად ცხელი ურჩევნიათ მათ სასმელი. მათ, ვინც „ძალიან ცხელი“ სასმელები „თბილი“ სასმელების ნაცვლად აირჩია, საყლაპავის ბრტყელუჯრედოვანი კიბოს დაახლოებით სამჯერ მაღალი რისკი ჰქონდათ. თუმცა, დაავადების კიდევ ერთ გავრცელებულ ტიპთან, საყლაპავის ადენოკარცინომასთან კავშირი ვერ იქნა ნაპოვნი.სასმელების რაოდენობაც მნიშვნელოვანი ფაქტორი აღმოჩნდა. იმ ადამიანებს შორის, რომლებიც დღეში ექვს ან მეტ ცხელ სასმელს სვამდნენ, ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომის რისკი 71%-ით მაღალი იყო, ვიდრე მათ შორის, ვინც ნაკლებს სვამდა. ავტორები ვარაუდობენ, რომ ძალიან მაღალმა ტემპერატურამ შეიძლება დააზიანოს საყლაპავის ლორწოვანი გარსის უჯრედები.კვლევა ადასტურებს აზიაში, აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკასა და ახლო აღმოსავლეთში ჩატარებული უფრო ადრეული კვლევების დასკვნებს. ამ კვლევებში, ჩაის ან მატეს დაახლოებით 70°C და მეტი ტემპერატურის დალევა ასევე დაკავშირებული იყო საყლაპავის კიბოს განვითარების გაზრდილ რისკთან. 2016 წელს კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტომ ძალიან ცხელი სასმელები „ადამიანისთვის სავარაუდოდ კანცეროგენულ“ სასმელებად დააკვალიფიცირა.ამასთან, მეცნიერებმა სასმელების რეალური ტემპერატურა არ გაზომეს — მონაწილეებმა ის შეაფასეს, როგორც „ძალიან ცხელი“, „ცხელი“ ან „თბილი“. შესაბამისად, შედეგები არ იძლევა პირდაპირი მიზეზშედეგობრივი კავშირის დადგენის საშუალებას. მკვლევრები ასევე აღნიშნავენ, რომ ადამიანები შეიძლება სასმელების ტემპერატურას სხვადასხვაგვარად აღიქვამენ.დიდი ბრიტანეთის კიბოს კვლევის ცენტრი ურჩევს, არ თქვან უარი ჩაიზე ან ყავაზე, უბრალოდ, სასმელი კომფორტულ ტემპერატურამდე გაგრილდეს. დიდ ბრიტანეთში ბრტყელუჯრედოვანი საყლაპავის კიბოს შვიდი შემთხვევიდან დაახლოებით ერთის პრევენცია თეორიულად შესაძლებელი იქნებოდა, თუ „ძალიან ცხელი“ სასმელების მსმელები უფრო დაბალ ტემპერატურას აირჩევდნენ.წყარო: snob.ru

დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის ეროვნული სამსახური (NHS) ლონდონის 100-ზე მეტ საოპერაციოში ხელოვნურ ინტელექტს (AI) დანერგავს. The Telegraph-ის ცნობით, აღნიშნული ინიციატივა სამედიცინო სექტორში ტექნოლოგიის დანერგვის ყველაზე მასშტაბური საპილოტე პროექტი იქნება.ხელოვნური ინტელექტი სპეციალური კამერების მეშვეობით თვალყურს ადევნებს საოპერაციოებში მიმდინარე პროცესებს და ეხმარება პერსონალს შეფერხებების, დროში აცდენებისა და იმ ხარვეზების გამოვლენაში, რაც საავადმყოფოებს საოპერაციო ბლოკების სრული დატვირთვით გამოყენებაში ხელს უშლის.NHS-ის მონაცემებით, სისტემას შეუძლია პროცედურის ხანგრძლივობა 6 კვირით ადრე იწინასწარმეტყველოს, გამოავლინოს აუთვისებელი ან გადატვირთული განრიგი და შესთავაზოს ოპტიმალური ცვლილებები. გარდა ამისა, სისტემა პერსონალს აფრთხილებს, შეიყვანონ შემდეგი პაციენტი საოპერაციოს დასუფთავებისა და მომზადებისთანავე.დეველოპერების ინფორმაციით, ორ NHS-ის ტრასტში ჩატარებულმა წინასწარმა ტესტირებამ ჩატარებული ოპერაციების რაოდენობის 8.2%-იანი ზრდა აჩვენა, რაც თითო საოპერაციოზე თვეში საშუალოდ 7 დამატებით პროცედურას ნიშნავს. 13 საოპერაციოს მქონე ჰოსპიტლის მასშტაბით ეს წლიურად დაახლოებით 1,000 დამატებით ოპერაციას უთანაბრდება.„ჩვენ ტექნოლოგიური რევოლუციის ზღვარზე ვართ. უნდა გამოვიყენოთ ხელოვნური ინტელექტის შესაძლებლობები, რათა დავეხმაროთ NHS-ს პაციენტთა მოვლის პროცესების გარდაქმნაში, ხოლო ადგილობრივ საავადმყოფოებს - პროდუქტიულობის ამაღლებაში“, - განუცხადა The Telegraph-ს NHS England-ის თავმჯდომარემ, დოქტორმა პენი დაშმა.ტექნოლოგია ბრიტანულმა კომპანია Proximie-მ შეიმუშავა. პროექტის ფარგლებში cloud-ინფრასტრუქტურას Amazon Web Services (AWS) უზრუნველყოფს, ხოლო საკონსულტაციო გიგანტი Deloitte საავადმყოფოებს მიღებული მონაცემების ყოველდღიურ მართვაში ინტეგრირებაში დაეხმარება.პაციენტთა პერსონალური მონაცემების დასაცავად, სისტემა ვიზუალურ მასალას უშუალოდ საოპერაციოშივე გარდაქმნის: გამოსახულებაზე სახეები იბურება, რის შემდეგაც AI მხოლოდ ანონიმიზებულ მონაცემებს (აღჭურვილობა, პერსონალის მოძრაობა და ოპერაციის ეტაპები) ამუშავებს.დღეისათვის ინგლისში NHS-ის მოლოდინის სია 7 მილიონ პაციენტს აჭარბებს. ჯანდაცვის სექტორის ლიდერები ვარაუდობენ, რომ AI ტექნოლოგიების დანერგვით შესაძლებელი გახდება არსებული რესურსების მაქსიმალური ოპტიმიზაცია და პაციენტთა ნაკადის მომსახურება დამატებითი ფინანსური თუ ინფრასტრუქტურული დანახარჯების გარეშე.gbc.ge

სამედიცინო ტურიზმის კუთხით, საქართველო თურქეთთან კონკურენციას განსაკუთრებით ფასით, ვიზის სიმარტივით და რეპროდუქციული მომსახურების სამართლებრივი გარემოთი უწევს.ამის შესახებ  სამედიცინო ტურიზმის პლატფორმა Wellmap წერს, რომელიც პაციენტებს სხვადასხვა ქვეყანაში ექიმებისა და კლინიკების მოძიებასა და შედარებაში ეხმარება.სტატიაში აღნიშნულია, რომ საქართველოში უცხოელი პაციენტები ძირითადად ჩამოდიან სტომატოლოგიური მკურნალობის, პლასტიკური ქირურგიის, ინვიტრო განაყოფიერების, კარდიოლოგიისა და ოფთალმოლოგიური პროცედურებისთვის. რიგი პროცედურები საქართველოში დასავლეთ ევროპასთან შედარებით დაახლოებით 70–80%-ით იაფია.მაგალითად, სტატიაში მოყვანილია შემდეგი საორიენტაციო ფასები:დენტალური იმპლანტი გვირგვინით —  250–450 დოლარი,რინოპლასტიკა — $1,800–3,000,ინვიტრო განაყოფიერება საკუთარი კვერცხუჯრედებით — $1,200–2,000,LASIK (თვალის ლაზერული ოპერაცია, ) ორივე თვალზე — $600–1,000,კორონარული შუნტირება  — $8,000–14,000მუხლის სრული ჩანაცვლება — $4,000–6,500.კონკრეტული ღირებულება შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს პაციენტის მდგომარეობისა და პროცედურის მოცულობის მიხედვით. პლასტიკური ქირურგიის ყველაზე ხშირად მოთხოვნად პროცედურებად დასახელებულია რინოპლასტიკა, ბლეფაროპლასტიკა, მკერდის ოპერაციები და სხეულის კონტურირება. რაც შეეხება რეპროდუქციულ მედიცინას — Wellmap განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს საქართველოს შედარებით ლიბერალურ საკანონმდებლო გარემოს და დონორის კვერცხუჯრედის გამოყენებასა და სუროგაციას. სტატიაში სუროგაციისთვის დაახლოებით $35,000–55,000 სრული ხარჯია მითითებული. თუმცა პორტალი მსურველებს ურჩევს, ასეთი საკითხებისთვის მოქმედი კანონმდებლობა გადაამოწმონ და იურიდიული კონსულტაცია გაიარონ.სტატიაში თბილისის რამდენიმე დაწესებულებაა ნახსენები, როგორც რთული კარდიოლოგიური შემთხვევების მიმღები ცენტრები. კორონარული არტერიების შუნტირების ოპერაციისა და გულის სარქველებთან დაკავშირებული ოპერაციების ღირებულებად $8,000–14,000 არის მოყვანილი.სტატია ასახელებს რამდენიმე ქართულ სამედიცინო დაწესებულებას, მათ შორის ისეთებს, რომლებსაც უცხოელი სამედიცინო ტურისტები მიმართავენ.  ესენია „ავერსი,“ „ინოვა“, თოდუას კლინიკა, რეპროარტი, ასევე ბათუმის რამდენიმე სამედიცინო დაწესებულება.Wellmap-ის მონაცემებით, საქართველო თურქეთთან კონკურენციას განსაკუთრებით ფასით, ვიზის სიმარტივით და რეპროდუქციული მომსახურების სამართლებრივი გარემოთი უწევს.თუმცა სტატია ასევე აღნიშნავს მნიშვნელოვან განსხვავებას: თურქეთს უფრო მეტი JCI-აკრედიტებული საავადმყოფო და უფრო დიდი პროცედურული გამოცდილება აქვს, განსაკუთრებით კონკრეტული მიმართულებებით. 

ბავშვთა ნევროლოგმა ნანა ტატიშვილმა იმ 3 ნიშანზე ისაუბრა, რომელიც წლინახევრის ბავშვების მშობლებს აუტიზმის ამოცნობაში შეიძლება დაეხმაროს.„ერთ-ერთი ნიშანი არის, როდესაც ბავშვი მისი სახელის დაძახებისას არ იხედება. მან მინიმუმ 10 დაძახებიდან, 6-7 ჯერ უნდა გამოგვხედოს. მეორე არის ის, რომ ის არ იყენებს მისათითებლად საჩვენებელ თითს. მესამე კი არის ის, რომ ჩვენს მითითებულ ადგილსა თუ ნივთზე, არ ატრიალებს თავს და არ რეაგირებს. თუ შეამჩნიეთ, რომ ეს სამი ნიშანი აქვს, თუნდა 14 ან 18 თვის ბავშვს, აუცილებლად მიაკითხეთ ექიმს“, – ამბობს ნანა ტატიშვილი. 

აშშ-ის მარეგულირებელმა FDA-მ ამერიკული ბიოტექნოლოგიური კომპანიის Revolution Medicines-ის ახალი პრეპარატი, Rasonque (daraxonrasib), დაამტკიცა. მედიკამენტი  პანკრეასის კიბოს მკურნალობისკენაა მიმართული.  პრეპარატმა კლინიკურ კვლევაში დაავადების მქონე პაციენტების გადარჩენის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა.Rasonque არის დღეში ერთხელ მისაღები აბი, რომელიც მიზანმიმართულად მოქმედებს RAS ცილებზე — მათ შორის იმ ფორმებზე, რომლებიც კიბოს უჯრედების ზრდასა და გამრავლებას უწყობს ხელს.ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პანკრეასის კიბოს შემთხვევაში, რადგან RAS-ი ამ დაავადების განვითარებაში ერთ-ერთი მთავარი მექანიზმია. წლების განმავლობაში RAS ცილების ეფექტურად დამიზნება კიბოს მკურნალობის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ ამოცანად ითვლებოდა.ყველაზე მნიშვნელოვანი შედეგი სიცოცხლის ხანგრძლივობას ეხება.მეტასტაზური პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტებში Rasonque-ს ჯგუფში მედიანური საერთო გადარჩენა იყო 13.2 თვე; სტანდარტული ქიმიოთერაპიის ჯგუფში — 6.7 თვე.ანუ გადარჩენის მედიანური ხანგრძლივობა თითქმის ორჯერ გაიზარდა. კვლევაში სიკვდილის რისკიც მნიშვნელოვნად შემცირდა.ეს არ ნიშნავს კიბოს განკურნებას. საქმე ეხება მეტასტაზურ, გვიანი სტადიის დაავადებას, სადაც მკურნალობის მთავარი მიზანია სიცოცხლის გახანგრძლივება და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება.FDA-ს გადაწყვეტილებით, Rasonque განკუთვნილია მეტასტაზური პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის, რომლებმაც უკვე მიიღეს წინა მკურნალობა, ან იმ პაციენტებისთვის, რომლებიც ვერ იღებენ კომბინირებულ ქიმიოთერაპიას.კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი ცხოვრების ხარისხია.Reuters აღნიშნავს, რომ ექიმების შეფასებით, პრეპარატის მნიშვნელობა მხოლოდ სიცოცხლის გახანგრძლივებაში არაა.ზოგიერთ პაციენტს, რომლებმაც პრეპარატი FDA-ს საბოლოო დამტკიცებამდე სპეციალური პროგრამით მიიღეს, ქიმიოთერაპიასთან შედარებით ნაკლები გულისრევა და დაღლილობა აღენიშნებოდა.ერთ-ერთმა 88 წლის პაციენტმა Reuters-ს უთხრა, რომ პრეპარატის მიღების დაწყების შემდეგ ყოველდღიურ საქმიანობას დაუბრუნდა და მკურნალობა ქიმიოთერაპიასთან შედარებით ბევრად უფრო ადვილად გადაიტანა. პანკრეასის კიბო ერთ-ერთი ყველაზე რთულად სამკურნალო სიმსივნეა. RAS-ის გზის მიზანმიმართული დაბლოკვის შესაძლებლობა ონკოლოგებისთვის განსაკუთრებით საინტერესოა.არიზონის უნივერსიტეტის კიბოს ცენტრის ონკოლოგმა Rachna Shroff-მა Reuters-ს განუცხადა, რომ ეს შეიძლება მხოლოდ RAS-ის სამიზნედ გამოყენების უფრო ფართო ეპოქის დასაწყისი იყოს.სხვა სპეციალისტმა, Peter Hosein-მა, შედეგს „პარადიგმის ცვლილება“ უწოდა — მიზეზი ისაა, რომ მკვლევრები RAS-ის ეფექტურად დაბლოკვას ათწლეულების განმავლობაში ცდილობდნენ.Rasonque მოხვდა FDA-ს დაჩქარებული განხილვის ახალ პროცესში, რომლის მიზანია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ახალი პრეპარატების დამტკიცების ვადის შემცირება.Reuters-ის მიხედვით, ამ პროცესით გადაწყვეტილების მიღების ვადა ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება სტანდარტული 10–12 თვიდან დაახლოებით 1–2 თვემდე შემცირდეს.Revolution Medicines-ის ინფორმაციით, აშშ-ში პრეპარატის ფასი იქნება დაახლოებით 40 ათასი დოლარი 30-დღიანი მარაგისთვის. კომპანიამ ასევე განაცხადა, რომ პაციენტებისთვის ფინანსური დახმარების პროგრამებს შესთავაზებს.ინვესტორები პრეპარატის პოტენციალს ძალიან მაღალ შეფასებას აძლევენ.RBC Capital Markets-ის ანალიტიკოსების შეფასებით, 2026 წლის მესამე კვარტალში აშშ-ში გაყიდვებმა შესაძლოა დაახლოებით $28 მილიონს მიაღწიოს; მეოთხე კვარტალში — დაახლოებით $148 მილიონს, გრძელვადიან პერსპექტივაში კი წლიურმა გლობალურმა გაყიდვებმა შესაძლოა $11.5 მილიარდს მიაღწიოს.Revolution Medicines-ის აქციები წლის დასაწყისიდან დაახლოებით 166%-ით იყო გაზრდილი, რაც ინვესტორების მოლოდინებს ასახავს.წყარო: jandacva.ge

როცა თქვენი ტელევიზორის პულტის ბატარეები იცლება, უცბად შეიძლება ისინი საათს ამოაცალოთ და პულტში ჩასვათ. როგორც წესი, ადამიანის სხეულზე ასე არ ვფიქრობთ. თუმცა, მეცნიერები იწყებენ იმის კვლევას, შეიძლება თუ არა ეს შესაძლებელი იყოს უჯრედულ დონეზე.ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში, მეცნიერები ექსპერიმენტებს ატარებენ მიტოქონდრიების გადანერგვაზე (მიკროსკოპული სტრუქტურები, რომლებიც უჯრედებს ენერგიით ამარაგებენ) დაზიანებულ ქსოვილებში იმისათვის, რათა დაბერებული უჯრედები ახალ ენერგომომარაგებაზე გადართონ.ახლახან, პირველად ისტორიაში, მათ მიტოქონდრიების ადამიანის თვალში ჩასმა სცადეს.მხედველობის ძლიერი დაქვეითების მქონე ახალგაზრდა ქალს ფეხიდან ბიოფსიის შედეგად ამოღებულ ქსოვილში შეგროვებული მიტოქონდრიები ფრთხილად შეუყვანეს პირდაპირ თვალების მინისებრ სითხეში.კარგი ამბავი ისაა, რომ ცუდი არაფერი მომხდარა — პირველი მნიშვნელოვანი მინიშნება იმისა, რომ თავად პროცედურა შეიძლება საკმარისად უსაფრთხო იყოს შემდეგი კვლევებისთვის. ექსპერიმენტი მაუნთ-სინაის იკანის სამედიცინო სკოლის მკვლევრებმა ჩაატარეს ნეირომეცნიერ დევიდ პუტრინოს ხელმძღვანელობით.კიდევ უფრო დამაინტრიგებელი ამბავი ისაა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ პაციენტს მხედველობა არ აღუდგა, შეიძლება რაღაც კარგიც მოხდა.მიტოქონდრიები ციცქნა ბატარეებია, რომლებიც საკვებსა და ჟანგბადს ენერგიად გარდაქმნის, რომელსაც თითოეული უჯრედი თავისი ფუნქციების შესასრულებლად იყენებს.ზოგიერთი უჯრედი ძლიერ არის დამოკიდებული მიტოქონდრიულ ენერგიაზე, მათ შორის ბადურის განგლიური უჯრედები — ნეირონები, რომლებსაც ვიზუალური ინფორმაცია ბადურიდან თავის ტვინში გადააქვთ. პუტრინოსა და მისი კოლეგების განცხადებით, ამ უჯრედებს ენერგიის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მოთხოვნილება აქვთ მთელ ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში.როცა სისხლის და ჟანგბადის მიწოდება ირღვევა, მიტოქონდრია შეიძლება დაზიანდეს, რაც თავის მხრივ იწვევს კასკადს, რომელიც ბადურის განგლიურ უჯრედებს ხოცავს.ახალი ექსპერიმენტის იდეა არ მდგომარეობს იმაში, რომ გადანერგილი მიტოქონდრიები მკვდარ ნეირონებს გააცოცხლებს. მისი მიზანი იყო ის, რომ ჯანმრთელმა მიტოქონდრიებმა შეიძლება აღადგინონ ენერგიის წარმოება ბადურის იმ განგლიურ უჯრედებში, რომლებიც ჯერ კიდევ საკმარისად ცოცხლებია, რათა გადარჩენა მოხერხდეს.ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ გადანერგილი მიტოქონდრიები ბადურის უჯრედებმა შეიძლება აიღონ და ზოგიერთ ბადურის განგლიურ უჯრედს დაზიანების შემდეგ გადარჩენაშიც კი დაეხმაროს.ერთი ახალგაზრდა ქალის შემთხვევაში, ეს შესაძლებლობა იმედის სხივს იძლეოდა იქ, სადაც სხვა უფრო ტრადიციული ვარიანტები უშედეგო იყო.26 წლის ასაკში მან თავის ტვინის მძიმე სისხლდენა გადაიტანა და საავადმყოფოში ამ შემთხვევიდან მხოლოდ 18 საათის შემდეგ მოხვდა.გადაუდებელ ოპერაციას გადაურჩა, მაგრამ მხედველობის ნერვების უსისხლოდ და უჟანგბადოდ დიდი ხნით ყოფნამ მას თითქმის სრულად დაუკარგა ორივე თვალის ჩინი.ექვსი კვირის შემდეგ, მის მხედველობის ნერვებს აღენიშნა აშკარა ატროფია; მკურნალობის დაწყებიდან დაახლოებით სამი თვის შემდეგ, მის მხედველობის ღრმა დაქვეითებას მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება არ აღენიშნებოდა.თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ყველაფერი დაკარგული იყო. როგორც ტომოგრაფიამ აჩვენა, მიუხედავად იმისა, რომ ბადურის ნერვული ბოჭკოები და განგლიური უჯრედების შრე ძლიერ იყო გათხელებული, სრულად გამქრალი არ იყო; თავის ტვინის აქტივობის გაზომვა კი მიუთითებდა, რომ ვიზუალური ინფორმაციის რაღაც ნაწილი ჯერ კიდევ აღწევდა მხედველობის ქერქს.შესაძლებელი იყო, რომ მიტოქონდრიების გადანერგვას დარჩენილი უჯრედები ხელახლა მოემარაგებინა ენერგიით.როდესაც საქმე ტრანსპლანტაციის ოპერაციას ეხება, იმუნური რეაქციის მინიმუმამდე შესამცირებლად, როგორც წესი, ყველაზე უსაფრთხო ბიოლოგიური მასალა თავად პაციენტის მასალაა. ამიტომ, ექიმებმა ბარძაყის კუნთიდან ბიოფსიის ნიმუში აიღეს და დაამუშავეს, რომ მისი უჯრედებიდან ათეულობით მილიონი მიტოქონდრია აეღოთ.შემდეგ, როცა ისინი ჯერ სულ ახალი იყო, მიტოქონდრიები შეიყვანეს მისი ორივე თვალის ჟელესებრ სითხეში.ამის შემდეგ, რამდენიმე დღეში, რაღაც შეიცვალა.მკურნალობამდე 71 დღით ადრე, ექიმებმა ჩაიწერეს 45 გაზომვა, როგორ რეაგირებდა მისი თვალის გუგები სინათლეზე. ამ გაზომვებიდან არცერთმა არ დააფიქსირა ნორმალური რეაქცია.ინიექციებიდან სულ რამდენიმე დღის შემდეგ, ორივე გუგამ გარკვეულწილად ნორმალური რეაგირება დაიწყო. ამას გარდა, თავის ტვინის სამ სხვადასხვა ჩაწერის სესიაში მკურნალობიდან 3, 44 და 45 დღის შემდეგ, მკვლევრებმა მხედველობის ქერქში ორგანიზებული რეაქცია იხილეს.ეს არ ნიშნავს მისი მხედველობის აღდგენას; პაციენტის მხედველობის სიმახვილე ძირითადად სინათლის აღქმის დონეზე დარჩა და მკურნალობის შემდეგ მნიშვნელოვნად არ შეცვლილა.გუგების რეაქციებიც არ გაგრძელებულა. მარცხენა თვალში ბოლო ნორმალური რეაგირება მე-11 დღეს ჩაიწერეს, მარჯვენა თვალი კი სპორადულად აგრძელებდა ნორმალურ რეაგირებას 39-ე დღემდე.გასათვალისწინებელია რამდენიმე უმნიშვნელოვანესი გარემოება. ის მხოლოდ ერთი პაციენტი იყო, არ ჰყოლიათ საკონტროლო პაციენტები. არ არსებობდა პირდაპირი მტკიცებულება იმისა, რომ გადანერგილი მიტოქონდრიები ბადურის განგლიურ უჯრედებში შევიდა. და ბოლოს, ავტორები აღნიშნავენ, რომ საქმე არასაკმარისია მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დასადგენად.თუმცა, რაც ვიცით ისაა, რომ პროცედურას არ გამოუწვევია რაიმე სერიოზული გვერდითი ეფექტი; არც მის სხეულს ჰქონია სახიფათო იმუნური რეაქცია.კვლევა მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნის შემდეგი კვლევებისთვის. ცვლილებების დროებითი ხასიათიდან გამომდინარე ერთ-ერთი შესაძლებლობა ის არის, რომ დაზიანებულ უჯრედებს შესაძლოა ჯანსაღი მიტოქონდრიის განმეორებითი დოზები დასჭირდეთ რაიმე სარგებლის შესანარჩუნებლად.თუმცა, პირველ რიგში, მკვლევრებმა ნათლად უნდა დაადგინონ, იყო თუ არა გადანერგილი მიტოქონდრია პასუხისმგებელი ცვლილებებზე.თუ ასეა, პაციენტის სხეულის სხვა ნაწილებიდან უჯრედული ბატარეების სესხებამ შესაძლოა ერთ დღეს თვალში დაზიანებული უჯრედების გადარჩენის ახალი გზა შემოგვთავაზოს.„ახლა, როცა ვაჩვენეთ, რომ ამის უსაფრთხოდ გაკეთება შეგვიძლია, ვმუშაობთ FD-სთან, რათა შევადგინოთ მიტოქონდრიების გადანერგვის შემდეგ სერიათა პროტოკოლის შესაქმნელად“, — ამბობს დევიდ პუტრინო.კვლევა ხელმისაწვდომია Research Square-ზე.მომზადებულია nature.com-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით.წყარო: პირველი არხი

პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ფარგლებში, ახალ მოდელში ჩასართავად, სამედიცინო დაწესებულებებს განაცხადის წარდგენის ვადა 2026 წლის პირველ ოქტომბრამდე აქვთ.წარმოდგენილი განაცხადების განხილვის შემდეგ, კრიტერიუმების დაკმაყოფილების შემთხვევაში, დაწესებულებები განახლებულ დაფინანსების მოდელში 2027 წლის 1 მარტიდან ჩაერთვებიან. ამ ეტაპზე კი საპილოტე პროექტი მიმდინარეობს, რომელშიც 43 დაწესებულებაა ჩართული.რეფორმის ფარგლებში, რომელიც 2025 წლიდან დაიწყო, შეიცვალა საბაზისო პაკეტი, გაიზარდა მისი მოცულობაც და ღირებულებაც, რასაც სახელმწიფო ამ დაწესებულებებს უხდის. რეფორმის მიზანია, ანაზღაურების ფიქსირებული, უნიფიცირებული მოდელი ჩანაცვლდეს ასაკ-სპეციფიკური ფიქსირებული ტარიფებით, ასაკობრივი ჯგუფების შესაბამისად.როგორც ოჯახის ექიმი მარინა შიხაშვილი აცხადებს, ეს პაკეტი  ბევრად მომხიბვლელი გახდა მოქალაქეებისთვის, ვიდრე ოდესმე ყოფილა.მაგალითისთვის მოვიყვანთ რამდენიმე ინდიკატორს: 50% მაინც უნდა იყოს ჰიპერტენზიით დაავადებული 18 წლის და უფროსი ასაკის პაციენტების მაჩვენებელი, რომელთაც განახორციელეს ვიზიტი პჯდ ექიმთან და სამედიცინო დოკუმენტში ასახულია არტერიული წნევა და შეფასებულია მკურნალობა. ასევე 50% უნდა იყოს ჰიპერტენზიით დაავადებული 40 წლის და უფროსი ასაკის პაციენტების სამიზნე მაჩვენებელი, რომელთაც განუსაზღვრეს მიკროალბუმინურიის ტესტი თირკმლის დაზიანების შეფასების მიზნით.შედეგზე დაფუძნებული ანაზღაურება გულისხმობს განსაზღვრული ინდიკატორების შესრულების შემთხვევაში, დამატებითი ანაზღაურების მექანიზმს.ასევე აღსანიშნავია, რომ რეფორმის ფარგლებში, არსებულ გეგმურ ამბულატორიულ მომსახურებებს 4 ლაბორატორიული და 2 ინსტრუმენტული გამოკვლევა დაემატა. ესენია:მიკრო ალბუმინურიის (UACR) განსაზღვრა შარდში, კალიუმისა და ნატრიუმის განსაზღვრა სისხლში, შარდმჟავას განსაზღვრა სისხლის შრატში, გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა, ექოკარდიოგრაფია (ტრანსთორაკალური, მხოლოდ გულის უკმარისობის C სტადიის დროს) და სპირომეტრია.მარინა შიხაშვილის თქმით, განვითარებული პირველადი ჯანდაცვის პირობებში, რომელიც პრევენციას (მათ შორის სხვადასხვა დაავადების სკრინინგს) და პროაქტიურ სერვისებს მოიცავს, შემცირდება სიკვდილიანობა, ჰოსპიტალიზაცია და, შედეგად, სახელმწიფოს გართულებული პაციენტების მართვაზე ნაკლები დანახარჯის გაწევა მოუწევს.„თუ ქვეყანაში არაა კარგი ეკონომიკური მდგომარეობა, არც ბაზისური პაკეტია ფართო. იყო დრო, როცა საქართველოში პირველადი ჯანდაცვა მხოლოდ უბნის ექიმის მომსახურებას გულისხმობდა და არ მოიცავდა კვლევებს. 2025 წლიდან საბაზისო პაკეტი, მისი მოცულობაც და ღირებულებაც გაიზარდა. ეს პაკეტი  ბევრად მომხიბვლელი გახდა მოქალაქეებისთვის, ვიდრე ოდესმე ყოფილა,“ - აღნიშნა შიხაშვილმა.მისი განმარტებით, ყველა ასაკს თავისი სპეციფიკური პრევენციული სერვისების საჭიროებები აქვს და ამ სერვისების მიწოდება სწორედ პირველადი ჯანდაცვის ფუნქციაა.პირველადი ჯანდაცვის რეფორმაში  სახელმწიფო მომდევნო წლების განმავლობაში 120 მილიონი ლარის ინვესტიციას გეგმავს.„ხედვა 2030 საქართველოს განვითარების სტრატეგიის“ თანახმად, 2027 წლისთვის, წელიწადში ერთი ადამიანის პირველადი ჯანდაცვის ცენტრში კვლევებზე მისვლის საშუალო რაოდენობა 5 უნდა იყოს. 2030 წლისთვის ამ მონაცემის 6-მდე გაზრდა იგეგმება. ამ ეტაპზე ეს მაჩვენებელი 4-ს შეადგენს. 

ახალი კვლევის მიხედვით, შაქრიანი სასმელების ყოველდღიური მოხმარება შესაძლოა კუჭის კიბოს განვითარების გაზრდილ რისკთან იყოს დაკავშირებული. კვლევა აშშ-ში ჩატარდა და მისი შედეგები ჟურნალ Gastro Hep Advances-ში გამოქვეყნდა.მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ადამიანები, რომლებიც დღეში სულ მცირე ერთ პორციას (დაახლოებით 237 მლ) შაქრიან სასმელს — მაგალითად, გაზიან სასმელს, ხილის წვენს ან სპორტულ სასმელს — მოიხმარდნენ, კუჭის კიბოს განვითარების დაახლოებით 2,45-ჯერ უფრო მაღალი ალბათობით გამოირჩეოდნენ იმ ადამიანებთან შედარებით, რომლებიც ასეთ სასმელებს საერთოდ არ სვამდნენ.კვლევის უფროსი ავტორის, Massachusetts General Hospital-ის გასტროენტეროლოგ ენდრიუ ტ. ჩანის განცხადებით, ეს არის პირველი კვლევა აშშ-ის მოსახლეობაში, რომელმაც შაქრიანი სასმელების მოხმარებასა და კუჭის კიბოს შორის ასეთი კავშირი გამოავლინა. კუჭის კიბო მსოფლიოში კიბოსთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიზეზია, თუმცა კვების როლის შესახებ ამ დაავადების განვითარებაში ჯერ კიდევ ბევრი რამ უცნობია.კვლევაში ორი დიდი კვლევის მონაცემები გააერთიანეს და სულ 112 284 მონაწილე შეისწავლეს. მონაწილეებს 1986 წლიდან 2022 წლამდე აკვირდებოდნენ და ამ პერიოდში კუჭის კიბოს 278 შემთხვევა დაფიქსირდა. სხვა შესაძლო რისკფაქტორების გათვალისწინების შემდეგაც, დღეში მინიმუმ ერთი პორცია შაქრიანი სასმლის მომხმარებლებს კუჭის კიბოს განვითარების რისკი ორჯერ მეტზე მეტად ჰქონდათ გაზრდილი. მამაკაცებში ზრდა დაახლოებით ორჯერადი იყო, ქალებში კი თითქმის სამჯერადი.ამასთან, მკვლევარებმა ხელოვნური დამატკბობლების შემცველ სასმელებსა და კუჭის კიბოს შორის რაიმე კავშირი ვერ აღმოაჩინეს.ნიშნავს თუ არა ეს, რომ შაქრიანი სასმელები კუჭის კიბოს იწვევს?არა — კვლევა მიზეზშედეგობრივ კავშირს ვერ ამტკიცებს.სტატიის მიხედვით, ეს არის დაკვირვებითი კვლევა, ამიტომ ის აჩვენებს კორელაციას, ანუ იმას, რომ ორი მოვლენა ერთმანეთთან სტატისტიკურად არის დაკავშირებული. აქედან პირდაპირ ვერ დავასკვნით, რომ შაქრიანი სასმელები თავად იწვევს კუჭის კიბოს.მიუხედავად ამისა, კავშირი საკმაოდ ძლიერი აღმოჩნდა და მკვლევრები შესაძლო ბიოლოგიურ მექანიზმებად განიხილავენ ისეთ ფაქტორებს, როგორიცაა: წონის მატება; ინსულინრეზისტენტობა; სტეროიდული ჰორმონების ბალანსის დარღვევა; ქრონიკული ანთება; დნმ-ის დაზიანება; ნაწლავის მიკრობიოტის ცვლილებები. კვლევა მიუთითებს, რომ შაქრიანი სასმელების რეგულარული მოხმარება კუჭის კიბოს უფრო მაღალ რისკთან არის დაკავშირებული, მაგრამ ჯერ არ არის დამტკიცებული, რომ ეს სასმელები უშუალოდ იწვევენ კიბოს.შეგახსენებთ, რომ შაქრიანი სასმელების მავნებლობაზე წლებია, ექსპერტები და ჯანმოც საუბრობენ. ახლახან ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ გამოაქვეყნა ახალი ანგარიშები, რომელთა თანახმად, მთავრობებმა უნდა გაზარდონ გადასახადები შაქრიან სასმელებსა და ალკოჰოლზე, რათა შეამცირონ სიმსუქნის, დიაბეტის, გულის დაავადებების, კიბოს და ტრავმების ზრდა. შაქრიან და გაზიან სასმელებთან მიმართებით იგივე რეგულაციების შემოღების აუცილებლობაზე ქართველი ექსპერტებიც საუბრობენ. 

იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორის, პროფესორის, ივანე ჩხაიძის ინფორმაციით, გასული წლებისგან განსხვავებით, წელს, ქვეყანაში გრიპის საწინააღმდეგო სამკომპონენტიანი ვაქცინა შემოვა, რომელიც 80%-ით ეფექტურობით ხასიათდება პედიატრიულ პოპულაციაში.როგორც ჩხაიძემ აღნიშნა, გასულ წელს გრიპის საწინააღმდეგო 4 კომპონენტიანი ვაქცინა იყო, აქედან 2 „ა“ ტიპის და 2 „ბე“ ტიპის ვირუსზე მორგებული, თუმცა, „ბე“ ტიპის ვირუსი, რომელიც შესული იყო ამ ვაქცინის შემადგენლობაში, ბოლო პერიოდში აღარ იწვევდა დაავადებებს.„ერთადერთი განსხვავება, რაც წინა წლისგან გვექნება, არის ის, რომ ქვეყანაში შემოვა სამ კომპონენტიანი ვაქცინა. აღნიშნული ვაქცინის შემადგენლობაში შედის: ორი „ა“ ტიპის გრიპის ვირუსის საწინააღმდეგო კომპონენტი და ერთი „ბე“ ტიპის ვირუსის საწინააღმდეგო კომპონენტი. გასულ წელს 4 კომპონენტიანი იყო, აქედან 2 „ა“ ტიპის და 2 „ბე“ ტიპის ვირუსის, თუმცა, „ბე“ ტიპის ვირუსი, რომელიც შესული იყო ამ ვაქცინის შემადგენლობაში, ბოლო პერიოდში აღარ იწვევს დაავადებებს. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის და ამერიკის დაავადებათა კონტროლის და პრევენციის ცენტრის რეკომენდაციით, 3 კომპონენტიანია რეკომენდებული. ეს ვაქცინა 80 %-ით ეფექტურობით ხასიათდება პედიატრიულ პოპულაციაში“,- აღნიშნა ჩხაიძემ „მედიაცენტრ მთავარში“.Ipn.ge

იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორი, პროფესორი, ივანე ჩხაიძე აცხადებს, რომ ახლა, ქვეყანაში ის ვირუსი ცირკულირებს, რომელიც ცხელებასთან ერთად გამონაყარს, ან ნაწლავის გახშირებული მოქმედებას იწვევს.მისივე თქმით, შედარებით შემცირებულია ფილტვის ანთების შემთხვევები.„კლინიკებში მიმართვიანობის მიზეზი ახლა არის ცხელებით მიმდინარე დაავადება, რომელსაც თან ახლავს გამონაყარი და ვირუსული დიარეა, რომელიც დიდი რაოდენობით წყალს შეიცავს.შედარებით შემცირებულია ფილტვის ანთების შემთხვევები, ბრონქიოლიტი, შეტევითი ხასიათის ხველა და სუნთქვის გახშირებით მიმდინარე დაავადება. ესეც ერთეული უნდა იყოს. მიმართვიანობა სასუნთქი სისტემის დაავადების სიმპტომებით მკვეთრად შემცირებულია. ახლა არ არის სასუნთქი სისტემის დამაზიანებელი ვირუსების მოქმედების პიკი, ახლა უფრო ის ვირუსია, რომელმაც ცხელებასთან ერთად შესაძლოა გამონაყარი გამოიწვიოს, ან ცხელებასთან ერთად ნაწლავის გახშირებული მოქმედება“,- აღნიშნა ჩხაიძემ „მედიაცენტრ მთავარში“.ipn.ge

ხელოვნური ინტელექტი 2030 წლისთვის შესაძლოა სამედიცინო მომსახურების გარკვეულ მნიშვნელოვან ამოცანებში ექიმებზე უკეთესი გახდეს, ხოლო საუკეთესო სამედიცინო დახმარების მომავალი არა ექიმისა და AI-ის თანამშრომლობას, არამედ სრულად ავტონომიურ AI-მოდელებს დაეფუძნოს – ამის შესახებ ჯანმრთელობის სფეროს მკვლევრები ახალ კვლევით ნაშრომში მსჯელობენ.ნაშრომის ავტორები ბიოეთიკოსი ეზეკიელ ემანუელი, მკვლევარი აბე ბეიკერ-ბატლერი და Curai Health-ის აღმასრულებელი დირექტორი ნილ ხოსლა არიან. მათი ნაშრომი ორშაბათს JAMA-ში გამოქვეყნდა. ავტორები არ ეთანხმებიან სამედიცინო სფეროში დამკვიდრებულ მოსაზრებას, რომ ხელოვნურ ინტელექტს კლინიკური გადაწყვეტილებების მიღებაში მხოლოდ „დამხმარე როლი“ უნდა ჰქონდეს. აღსანიშნავია, რომ ამ მიდგომას მხარს უჭერს American College of Physicians-ი.ავტორები ნაშრომში მსჯელობისას რამდენიმე კვლევას ეყრდნობიან. ერთ-ერთი მათგანის მიხედვით, Google-ის Articulate Medical Intelligence Explorer-მა პაციენტის ჩივილების გამოვლენაში, სიმპტომების შეფასებასა და სამედიცინო ისტორიის შეკრებაში ადამიან ექიმებს „მნიშვნელოვნად“ აჯობა.კიდევ ერთ კვლევაში ChatGPT o3-მა 377 რთული, რეალურ კლინიკურ შემთხვევიდან 60%-ში საბოლოო დიაგნოზი პირველმა სწორად დაასახელა. შედარებისთვის, 20-მა ექიმმა 302 შემთხვევისგან შემდგარ ქვეჯგუფში სწორი საბოლოო დიაგნოზი პირველმა მხოლოდ დაახლოებით 16%-ში დაასახელა.ნაშრომის ავტორები ასევე ეჭვქვეშ აყენებენ ექიმებისა და AI-ის თანამშრომლობის იდეას. მათი თქმით, ადამიანის ჩართვამ შესაძლოა შედეგები კი არ გააუმჯობესოს, გააუარესოს კიდეც. ისინი 2024 წლის კვლევას იშველიებენ, რომლის მიხედვითაც AI-ზე დაფუძნებულ კლინიკურ ქეისებში რეალური ექიმების ჩართვამ შედეგები მნიშვნელოვნად გააუარესა იმ შემთხვევებთან შედარებით, როდესაც საქმეს მხოლოდ AI ასრულებდა.ავტორები ვარაუდობენ, რომ ხელოვნური ინტელექტის მოდელები დროთა განმავლობაში კიდევ უფრო გაუმჯობესდება, მაშინ როდესაც ექიმებმა შესაძლოა საკუთარი კოგნიტური და კლინიკური უნარები დაკარგონ ე.წ. „AI-induced deskilling“-ის გამო – ეს AI-ზე გადაჭარბებული დამოკიდებულების შედეგად ადამიანური ცოდნისა და უნარების თანდათანობითი დაქვეითებაა.თუმცა სრულად ავტონომიური AI-ექიმების მიერ პაციენტებისთვის სამედიცინო მომსახურების დამოუკიდებლად გაწევა ამ ეტაპზე ჯერ კიდევ შეუძლებელია. ნაშრომის ავტორების განცხადებით, ამისთვის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის, ანაზღაურებისა და რეგულირების საკითხებია გადასაჭრელი.ამ მოსაზრებას არ იზიარებს ამერიკული მედიცინის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ექსპერტი ხელოვნური ინტელექტის საკითხებში, რობერტ ვახტერი. 2026 წელს გამოცემულ წიგნში „გიგანტური ნახტომი“ ის წერს, რომ საუკეთესო სამედიცინო მომსახურებას კვლავ AI-ით გაძლიერებული ექიმები უზრუნველყოფენ, მაშინ როდესაც პაციენტების უფრო დაბალშემოსავლიანმა ნაწილმა შესაძლოა მხოლოდ AI-ზე დაფუძნებული სამედიცინო მომსახურება მიიღოს.ამერიკის სამედიცინო ასოციაცია და American College of Physicians-ი კი აცხადებენ, რომ AI კლინიკურ გადაწყვეტილებებში „დამხმარე როლში“ უნდა დარჩეს, რათა პაციენტებისთვის სარგებელი მაქსიმალური, ხოლო ზიანი მინიმალური იყოს.ზემოხსენებული ნაშრომის ავტორები მედიცინაში AI-ის განვითარებას ჭადრაკის ისტორიას ადარებენ. 1997 წელს IBM-ის მიერ შექმნილმა სპეციალიზებულმა სუპერკომპიუტერმა, Deep Blue-მ, მსოფლიო ჩემპიონ გარი კასპაროვს მოუგო. მომდევნო ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში ჭადრაკში ადამიანისა და AI-ის კომბინირებული გუნდები დომინირებდნენ, თუმცა 2017 წლისთვის დამოუკიდებლად მოქმედმა AI-მ უკვე ამ ჰიბრიდულ გუნდებს აჯობა.ავტორების აზრით, მედიცინამ შესაძლოა მსგავსი გზა გაიაროს. თუმცა, ჭადრაკისგან განსხვავებით, მედიცინაში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი არსებობს. თუ ექიმები კოგნიტური სამუშაოს შესასრულებლად სულ უფრო მეტად დაეყრდნობიან AI-ს, შესაძლოა მათი კლინიკური უნარები თანდათან შესუსტდეს, რაც მომავალში AI-სთვის გადაწყვეტილებების სრულად გადაბარებას შეუქცევად პროცესად აქცევს.წყარო: forbes.ge